Wat het onderzoek laat zien
De meta-analyse, uitgevoerd door Australische onderzoekers, omvatte maar liefst 71 studies en betrof 11.000 deelnemers verspreid over 17 landen. De namen van de individuele auteurs zijn niet vermeld, maar de onderzoekers beschrijven hun bevindingen als “zwak maar significant”. Dit zogenaamde “effect van contantloos betalen” suggereert dat de mogelijkheid om met een kaart te betalen consumenten eerder doet uitgeven dan wanneer ze contant betalen.
Hoewel het effect als zwak wordt omschreven, betekent de statistische significantie dat het fenomeen niet zomaar weggestreept kan worden. De studie toont een brede bevestiging dat contantloos betalen consumenten kan aanzetten om meer uit te geven.
Hoe dat werkt
Er zijn verschillende verklaringen voor de extra bestedingen bij kaartbetalingen. Een belangrijke hypothese is dat het gemak van kaartbetalingen de drempel om te besteden verlaagt. Omdat er geen pijnlijk moment is bij het overhandigen van fysiek geld, zijn mensen minder bewust van hun uitgaven en ontstaan er sneller impulsieve aankopen. Richard Whittle van de Salford Business School zegt het zo: “De eenvoud van betalen met bankkaart kan consumenten ertoe brengen te besteden zonder na te denken en dingen te kopen die ze niet echt nodig hebben.”
Contant geld geeft juist directe, zichtbare terugkoppeling over wat je uitgeeft. Het fysieke overhandigen van biljetten en muntgeld kan even remmend werken, waardoor je minder snel iets overhaast koopt. Dat beeld wordt door Stuart Mills van de University of Leeds onderschreven: “Contant geld geeft een directe en zichtbare terugkoppeling over wat men uitgeeft.”
Wie erbij betrokken is en wat het betekent
Dit onderwerp raakt een brede groep belanghebbenden: wetenschappers, consumenten, winkeliers en beleidsmakers. Het alledaagse gebruik van bankkaarten — soms een “ritueel anodin”, bijvoorbeeld bij de kassa van een supermarkt — blijkt grotere financiële gevolgen te hebben dan je op het eerste gezicht zou denken.
De onderzoekers wijzen erop dat deze bevindingen niet alleen academisch van aard zijn, maar ook praktische gevolgen hebben voor dagelijkse keuzes van consumenten en voor handelspraktijken. Men hoopt dat deze inzichten stof tot nadenken geven en mogelijk zelfs veranderen wat beleidsmakers in overweging nemen, met aandacht voor de psychologische effecten van contante en gedigitaliseerde betalingen.
Hoe nu verder
Het is belangrijk dat de verschillen in consumentenuitgaven bij diverse betaalmethoden verder worden onderzocht. Die kennis kan helpen bij betere persoonlijke financiële beslissingen en kan richting geven aan beleidsmaatregelen die het consumentengedrag willen sturen. Een vraag die je jezelf kunt stellen: merk jij het verschil in je portemonnee als je afrekent met kaart of met contant geld?
Door meer aandacht te besteden aan de effecten van contantloos betalen, kunnen consumenten beter geïnformeerde keuzes maken. Iedereen die wil weten hoe betaalmethoden het uitgavenpatroon beïnvloeden, wordt uitgenodigd zijn of haar ervaringen en gedachten te delen. Die discussie kan mensen helpen financiële valkuilen in de toekomst te vermijden.
