Grootschalige landaanwinning
Van 2013 tot 2016 bracht China meer dan 1.200 hectare nieuw land in de Spratly-eilanden aan. Dat komt overeen met een gebied ter grootte van ongeveer 1.600 voetbalvelden. Plaatsen zoals Mischief Reef en Fiery Cross Reef veranderden razendsnel. Waar in 2013 vooral koraal en open water te zien waren, lagen er tegen 2016 startbaan-waardige stroken van wel 3 km lang. Bulldozers en baggerschepen die zand van de zeebodem pompten, speelden een doorslaggevende rol bij deze omvangrijke techniekoperatie.
Commerciële satellieten hielden de ontwikkeling vaak dagelijks in de gaten. Radar-, radardome- en infrastructuurelementen, zoals diepe havens, zijn tegenwoordig opvallende kenmerken van het gebied. Deze bouwwerken zijn volgens Chinese officials niet alleen voor civiele doeleinden bedoeld; ze hebben ook militaire toepassingen, zoals startbanen en luchtafweerbatterijen.
Geopolitieke verwikkelingen
China zegt dat deze eilanden “altijd” tot hen hebben behoord en negeerde een uitspraak in 2016 van het Internationaal Tribunaal in Den Haag. Die uitspraak stelde dat de nieuwe kenmerken geen recht geven op exclusieve economische zones. Landen als de Filipijnen, Vietnam en Maleisië voelen zich hierdoor bedreigd. De strategische, permanente bouwwerken versterken China’s territoriale aanspraken.
De acties van China worden scherp gevolgd door de Verenigde Staten en diens marine, Japan, en andere betrokken partijen die vrezen voor misverstanden. Elk ongeluk of elke confrontatie, hoe onschuldig bedoeld ook, kan snel uitlopen op een veel groter conflict.
Milieu- en sociale kosten
De aanleg van deze eilanden heeft het mariene milieu sterk veranderd. Mariene biologen stellen dat het baggeren van de zeebodem hele koraalsystemen heeft beschadigd en verstikt. Vissen en zeeschildpadden die van de riffen afhankelijk zijn, hebben hieronder te lijden. Vissers die generaties lang op dezelfde plekken hebben gevist, worden nu uit traditionele visgebieden geweerd.
Op de kunstmatige eilanden wonen en werken technici en jonge dienstplichtigen onder zware omstandigheden. Zij ervaren de fysieke en mentale belasting van werken ver van huis, in een omgeving waar de zee ooit vrijlijk was.
Observatie en internationale reacties
De wereld kijkt nauwlettend toe. Satellietbeelden en open-source analyses stellen onderzoekers in staat om nieuwe ontwikkelingen snel te documenteren. De juridische uitspraak van Den Haag blijft een belangrijk tegenwicht en wordt in diplomatieke gesprekken en mogelijke toekomstige rechtszaken aangehaald.
Het gebruik van vergelijkbare technieken in Dubai of bij vliegvelduitbreidingen in Japan en Hongkong laat zien dat oceaantechniek niet alleen door China wordt toegepast. Toch wegen de geopolitieke motieven in de Zuid-Chinese Zee zwaarder. Die mix van strategie en kwetsbaarheid maakt elk project zowel een toonbeeld van macht als een bron van spanning.
In tegenstelling tot andere wereldwijde landaanwinningsprojecten roept de Chinese aanpak in deze regio veel vragen op over mogelijke klimaateffecten, ecosystemen en internationale betrekkingen. Ze herinneren de internationale gemeenschap eraan dat, ook al kan er nieuw territorium ontstaan, de verantwoordelijkheid voor de gevolgen daarvan niet zomaar over het hoofd gezien kan worden.
